Direkte Democratie Nederland
Samen naar Democratie

Stikstof

Door het verdrag van Parijs en Kyoto heeft de stikstof problematiek flink zijn kop opgestoken. Op 29 mei 2019 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee belangrijke uitspraken over het Programma Aanpak Stikstof (PAS).


De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde dat het PAS niet als basis mag worden gebruikt voor toestemming voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de uitbreiding van een veehouderij of de aanleg van een nieuwe weg. Op basis van het PAS wordt vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming vooraf mag niet op grond van de Europese Habitatrichtlijn. Die eist namelijk dat vooraf vast moet staan dat de geplande maatregelen daadwerkelijk resultaat hebben.


Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) mag niet als basis voor toestemming voor activiteiten worden gebruikt. Dat blijkt uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van vandaag (29 mei 2019).

Op basis van het PAS wordt vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming ‘vooraf’ mag niet (meer), aldus de Afdeling bestuursrechtspraak. De besluiten over veehouderijen die in deze uitspraak centraal staan, halen om die reden de eindstreep niet. Tegen de uitspraak is geen hoger beroep mogelijk.

Toestemming vooraf…

 

Het PAS bevat de basis om toestemming te geven voor activiteiten die stikstof uitstoten. Het is een systeem dat aan de ene kant ruimte biedt aan activiteiten die stikstof veroorzaken, zoals vergunningen voor veehouderijen of aanleg van wegen. Aan de andere kant bevat het PAS tegelijkertijd maatregelen om de nadelige gevolgen van stikstof op natuurgebieden te verminderen. Het PAS loopt daarbij dus vooruit op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden en geeft daarbij ‘vooraf’ toestemming aan nieuwe activiteiten.

… mag niet, want dat is in strijd met Europese natuurwetgeving

 

In mei 2017 stelde de Afdeling bestuursrechtspraak vragen aan het Europese Hof van Justitie over het PAS, omdat zij twijfelde of het programma voldoet aan de voorwaarden van de Europese Habitatrichtlijn. Het Europese Hof oordeelde in november 2018 dat ook bij het PAS de positieve gevolgen van de maatregelen die in dat programma zijn opgenomen, vooraf vast moeten staan. Pas dan kan de overheid een nieuwe activiteit toestaan. Omdat het PAS niet aan die voorwaarde voldoet, mag het niet als toestemmingsbasis voor nieuwe activiteiten worden gebruikt. Bovendien wordt in het PAS ook toestemming voor activiteiten gegeven op basis van maatregelen in natuurgebieden die nodig zijn voor het voorkomen van achteruitgang van die gebieden. Ook dat mag niet. De conclusie is dat de onderbouwing van het PAS niet deugt. De Afdeling bestuursrechtspraak zet daarom een streep door de vergunningen voor veehouderijen die in de uitspraak van 29 mei 2019 aan de orde zijn en waarbij gebruik is gemaakt van het PAS.

Weiden van vee en bemesten van landbouwgrond

 

De Afdeling bestuursrechtspraak heeft vandaag niet alleen uitspraak gedaan over vergunningen voor veehouderijen. Er is ook uitspraak gedaan over de vraag of het weiden van vee en het bemesten van grond ‘vergunning vrij‘ mochten worden gemaakt terwijl die activiteiten wel schadelijk kunnen zijn voor natuurgebieden omdat ze stikstof uitstoten. Uit de tweede uitspraak van vandaag volgt dat ook dit niet mag, omdat ook voor deze activiteiten niet vooraf vaststaat dat uitgesloten is dat zij natuurgebieden in de omgeving aantasten.

Gevolgen voor overige zaken

 

De twee uitspraken van vandaag hebben geen gevolgen voor vergunningen die al definitief zijn en die dus niet meer bij de rechter kunnen worden aangevochten. Die vergunningen blijven gewoon gelden. Maar daarnaast liggen er bij de Afdeling bestuursrechtspraak en bij de rechtbanken ook nog andere zaken over het PAS. Bij de Afdeling bestuursrechtspraak zijn dat er op dit moment zo’n 180, waaronder voornamelijk natuurvergunningen voor veehouderijen, maar ook zaken over bestemmingsplannen voor bijvoorbeeld nieuwe wegen en bedrijventerreinen. Die zaken zijn aangehouden in afwachting van de uitspraken van vandaag en zullen nu weer verder worden behandeld. Het is de bedoeling zo snel mogelijk, al in juni, duidelijkheid te bieden over de natuurvergunningen voor veehouderijen. Zo wordt er vandaag al uitspraak gedaan in elf andere veehouderijzaken, naast de tien zaken die in de twee uitspraken over het PAS aan de orde zijn. De afhandeling van zaken over bestemmingsplannen zal wat langer duren.

 

Wat is stikstof?

 

Stikstof (N2) is een kleur- en reukloos gas dat overal om ons heen is. Ongeveer 78% van alle lucht bestaat uit stikstof. Stikstof is van zichzelf niet schadelijk voor mens en milieu. Maar er zijn ook verbindingen van stikstof in de lucht die wel schadelijk kunnen zijn voor mens en milieu. Dit zijn stikstofoxiden (NOx, een verbinding van stikstof en zuurstof) en ammoniak (NH3, een verbinding van stikstof en waterstof). De hoeveelheid stikstofoxiden en ammoniak in de lucht heet de concentratie.

Stikstofoxiden (NOx)  komen vooral in de lucht terecht door uitlaatgassen van het verkeer en de uitstoot van industrie.

Ammoniak (NH3) komt met name van dieren in de veeteelt. Een klein deel komt uit overige bronnen zoals industrie, de bouw en het verkeer. Boeren gebruiken mest van dieren en kunstmest om hun land te bemesten. Een deel van die mest verdampt als ammoniak en komt zo in de lucht.

Om de zogenaamde ‘stikstofproblematiek’ goed te begrijpen, zijn drie termen belangrijk:

  • Concentratie (hoeveel zit er in de lucht)
  • Emissie (hoe komt het in de lucht)
  • Depositie (hoe komt het op/in de grond)


Concentratie – wanneer schadelijk?

Teveel stikstofoxiden in de lucht, of: een hoge stikstofoxidenconcentratie, is schadelijk voor de gezondheid. Vooral mensen met longklachten en astma hebben er last van. Teveel ammoniak in de lucht is ook schadelijk voor de mens. Maar in de buitenlucht is de ammoniakconcentratie bijna nooit zo hoog.

Emissie (uitstoot)

Om de concentratie te bepalen is het belangrijk om te weten hoeveel stikstofoxiden en ammoniak er in de lucht komt. De uitstoot van deze stoffen heet ook wel emissie.

  • Stikstofoxiden komen vooral vrij bij verbranding van fossiele brandstoffen. De belangrijkste bronnen van stikstofoxiden zijn het verkeer, energiecentrales en de industrie.
  • Ammoniak komt vooral uit de landbouw, maar ook het verkeer en mensen produceren ammoniak. Boeren gebruiken mest omdat het zorgt voor een betere plantengroei en hogere gewasopbrengsten. Uit de mest verdampt stikstof als ammoniak en komt in de lucht. Een ander deel van de stikstof kan uitspoelen naar het grondwater; dit heet (nitraat)uitspoeling.

Onder regie van het  RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu  werken verschillende organisaties samen om gegevens over de uitstoot van verontreinigende stoffen naar lucht, water en bodem te verzamelen en vast te stellen. Deze worden gerapporteerd op de website van de Emissieregistratie.


Stikstof meten en berekenen.

Satelliet metingen

In het rapport krijgt het gebruik van satelliet metingen veel aandacht. Het RIVM is de afgelopen jaren, samen met het  KNMI Koninklijk Meteorologisch Instituut , bezig om satellietwaarnemingen te betrekken in de luchtkwaliteitsmetingen en de bepaling van emissies. Deze ontwikkeling wil het RIVM graag doorzetten. Het gebruiken van satelliet metingen is een complexe opgave met grote onzekerheden, met name voor ammoniakmetingen. Ook zijn satelliet metingen minder betrouwbaar dan metingen op de grond. De inzet van eventuele toekomstige nieuwe satellieten is interessant, maar zeer kostbaar en vergt vele jaren van ontwikkeling. Volgens het RIVM is dit in ieder geval niet haalbaar binnen nu en 5 jaar.  


Direkte Democratie Nederland:

De gehele stikstof discussie in Nederland is voor de burger erg onduidelijk geworden, als je op satelliet foto's kijkt dan denk je het valt wel mee de stikstof in de agrarische sector. Dan stel je snel de vraag, wat is er nu aan de hand op de boerderij. Waarom komen de boeren in opstand tegen de beslissingen van de regering.

Wij citeren uit nu.nl: "De verminderde hoeveelheid eiwit zorgt voor minder uitstoot van ammoniak (waarin stikstof zit) en die zogenoemde stikstofruimte kan worden gebruikt voor de bouw van huizen en de aanleg van wegen. Dat die stikstofruimte bij boeren vandaan moet komen is ze tegen het zere been." einde citaat.

Maar wat zegt de Raad van State nog meer, dat de toevoer van goederen om huizen te bouwen niet mag omdat de vrachtwagens te stokstof uitstoot hebben en volgens de regels mag dat niet. Daarom hebben nagenoeg alle gemeentes alle bouwvergunningen weer ingetrokken waardoor de bouw stil kwam te liggen. Maar nu zegt de regering dat men snel minimaal 50.000 betaalbare en sociale huurwoningen bebouwd moet gaan worden. Maar daarvoor moet de wet aangepast worden, maar is dat niet in strijd met de verdragen die Nederland mede heeft ondertekend. De wil om het stikstof probleem op te lossen is wel degelijk aanwezig, maar hoe?

Een gemakkelijk antwoord bestaat niet, stoppen bet de agrarische sector of stoppen met bouwen zijn geen oplossingen, maar wat dan wel? Weten wij van DDN ook niet, maar wat we wel weten is dat wij buren hebben die in het Ruhrgebied zoveel stikstop uitstoot hebben dan wij in geheel Nederland hebben. En nu America, China en Rusland niet mee doen heeft het geen zin om het braafste jongetje van de klas te zijn.

Copyright © Direkte Democratie Nederland

Hoofdmenu


Partij Punten


Actiepunten


 
 
 
 
E-mailen
Bellen
Map
Info
LinkedIn